Verslag november '10

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Het KennisCafé in 2010
  4. /Verslag november '10

Nog maar weinig bekend over gevaar van nanodeeltjes

Tekst: Thijs Wartenbergh /  zie ook het verslag van Judith

Eerder was in diverse publicaties al zorg geuit over de werking van zilver nanodeeltjes in consumentenproducten en die ongerustheid kwam in het Kenniscafé van november in de Nieuwe Bibliotheek van Almere ook duidelijk naar voren. Praten over nanodeeltjes maakte onderdeel uit van het thema  ‘Natuurkunde is overal’. Ook werd er, onder leiding van Peter van Schooten, gesproken over straling en fotosynthese. 

Als er een ding duidelijk werd dan was het wel dat de onzekerheid over nanodeeltjes, de technologie waar – ook door Nederland – vele miljoenen euro’s in de ontwikkeling ervan is gestoken, niet kon worden weggenomen. Nano staat voor een miljardste deel van iets: een nanometer is een miljardste meter. Threes Smijs, universitair docent chemie bij de faculteit Natuurwetenschappen van de Open Universiteit, meent dat er rondom dit onderwerp wet- en regelgeving nodig is. “De consument is tot nu toe buiten de discussies over nanodeeltjes gehouden. Dat had anders gemoeten”, zegt ze.

Dat de consument momenteel niet of nauwelijks weet waar nanodeeltjes (in feite clusters van atomen die enkele medische toepassingen hebben) in zitten, zoals  in zonnecrème bijvoorbeeld, komt omdat de fabrikant niet verplicht is – zo vertelde Smijs – op verpakking te vermelden dat deze erin zijn opgenomen. De onzekerheid, ook bij bezoekers van het Kenniscafé, zit ‘m in het feit dat kennelijk in diverse consumentenproducten nanodeeltjes zijn te vinden, maar dat niet duidelijk is onderzocht hoe schadelijk deze voor de volksgezondheid kunnen zijn. 

“Er dient nog veel onderzoek verricht worden”, gaf Smijs aan. Niet alleen is er een goede wet- en regelgeving nodig, werd gesteld door enkele aanwezigen, maar evenzeer voorlichting aan de burger. Zodat die enigszins weet waar hij/zij aan toe is als het om nanodeeltjes gaat.

Energie
Inge van Helvoort, docent en stralingsdeskundige, ging vervolgens in op toepassingen van straling in de gezondheidszorg. Straling is in feite, gaf ze aan, een hele hoge energie, in de vorm van golven. De hoogte van deze frequentie is hoger dan die van geluid, golven of licht. Door die hoge frequentie wordt het mogelijk röntgenbeelden vast te leggen. Straling is, zoals bekend, bedoeld om tumorcellen te doden. Daarbij is het zaak het gezonde weefsel eromheen te behouden. 

Die kans wordt groter als er protonenstraling wordt toegepast, omdat hierbij nauwkeuriger op een tumor kan worden gericht. Er is op dit moment echter niet of nauwelijks sprake van gebruik ervan. Bestralen in een ziekenhuis is aan strikte wetgeving gebonden. Er dient, vanwege het aanwezige gevaar, in een ziekenhuis altijd een stralingsdeskundige aanwezig te zijn. 

Hoewel iedereen gruwt wanneer het woord ‘straling’ valt, gaf Van Helvoort aan dat enige straling niet per se een negatieve werking hoeft te werken. Straling zit trouwens overal om ons heen. In Finland is er sprake van een hoge straling, ook op IJsland, toch zijn daar niet meer kankergevallen. De negatieve invloed van straling van GSM, maar ook van elektriciteitsmasten, is volgens haar nog niet aangetoond. De zaal moest lachen toen werd gezegd dat via straling wordt gecontroleerd of blikjes bier wel vol genoeg zitten. Kunnen we nu nog wel veilig bier uit blik drinken?!
 
Fotosynthese
De volgende gast, hoogleraar biofysica Rienk van Grondelle, verbonden aan de VU, kreeg vorig jaar drie miljoen euro om vijf jaar lang onderzoek te kunnen doen naar het proces van fotosynthese. Het gaat met name om een membraan dat bij dat proces in o.a. planten een belangrijke rol speelt, namelijk het proces dat planten, algen en fotosynthetische bacteriën gebruiken om de energie van de zon vast te leggen in energierijke chemische verbindingen. 
 

Fotosynthese is een proces waarbij lichtenergie wordt gebruikt om koolstofdioxide om te zetten in koolhydraten, zoals glucose. Het proces komt voor in planten en sommige bacteriën. Van Grondelle wil dat proces graag begrijpen. “Dat zou nieuwe mogelijkheden bieden. Zonnecellen bouwen is duur. Planten pakken die energie gratis op. Als we dat proces kunnen nabootsen dan komen we eenvoudig aan groene energie”, vertelde hij. 
 
Onderzoek daarnaar betekent dat in een fractie van een seconde het proces van fotosynthese vastgelegd moet worden. Een bijna onmogelijke taak. Laserstralen, die korte lichtpulsen mogelijk maken kunnen erbij helpen. Het gaat in feite om het waarnemen van  kleurveranderingen. Om daarmee concrete resultaten te bereiken zal nog wel enige tijd duren, gaf hij aan.
 

Catalogus

In de catalogus van de Plusbibliotheken vindt u een enorme collectie (populair) wetenschappelijke boeken en artikelen.

U kunt gevonden media zelf aanvragen en afhalen in uw eigen bibliotheek.

Volg het Kenniscafé op