Zuiderzee was vroeger een soort Kalverstraat op zaterdagmiddag
"De eigen geschiedenis doorvertellen aan je bewoners is essentieel"
Tekst: Thijs Wartenbergh
De Zuiderzee is een belangrijke schakel geweest in de groei van Amsterdam in de Gouden Eeuw. In Noord-Nederland werd in de Romeinse Tijd wel paardenvlees gegeten en in het zuiden van ons land niet. De geschiedenis van je eigen stad doorvertellen is van wezenlijk belang en in feite een van de mensenrechten.
De doorstart na de zomervakantie van KennisCafé Almere in de nieuwe bibliotheek leverde enige mooie uitspraken op van de drie sprekers die door gespreksleider Peter van Schooten over het onderwerp ´archeologie´ aan de tand werden gevoeld. Dat waren dr. Roel Rauwelier, archeozoologist bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, prof. dr. André van Holk, verbonden aan het Steunpunt Archeologie en Monumenten Flevoland en Almeers stadsarcheoloog Willem Jan Hogestijn.
Voorheen was de grens van 50 jaar getrokken als archeologisch interessant. Die periode is wat losgelaten. `Dus iets wat 30 jaar is, als het maar dood en begraven is, is interessant voor een archeoloog?”, vroeg Van Schooten zich af. Het antwoord was bevestigend.
Als we de scheepsarcheologie nader bekijken, liet Van Holk weten, dan is met name de kogge als schip bekend van de periode 1200 tot 1400. Met de drooglegging van Flevoland is men door graafwerkzaamheden op heel wat schepen gestuit die ooit op de Zuiderzee voeren. Nu liggen er naar schatting nog 70 op de bodem van de 500 die er ooit hebben gelegen.
Van Holk is overigens niet dol op
het Verdrag van Malta. `Er wordt daarin te weinig rekening
gehouden met de natuur als verstoorder van een object, een schip in dit geval.” Hij doelt op het feit dat door inklinking van de grond en het zakken van het grondpeil de bootresten boven de grond komen uitsteken. Tot ergernis van dieren, die in de stukken hout blijven vastzitten, en boeren, die soms een opgraving - met alle toeters en bellen van archeologen die er enige tijd bivakkeren - op hun land moeten dulden.
Opmerkelijk is dat in een van de opgegraven boten wapens zijn gevonden, twee rapieren en twee hellebaarden. Vermoedelijk voeren tijdens de Tachtigjarige Oorlog soldaten mee aan boord. Deze moesten de schippers beschermen tegen lieden die niet zo blij waren met Amsterdam omdat de stad heulde met de Spaanse vijand.
Volgens Van Holk was de Zuiderzee, nu IJsselmeer, tijdens de Gouden Eeuw een soort Kalverstraat op zaterdagmiddag. Vermoedelijk voeren er wel 20.000 schepen. Het was een soort verkeersplein, belangrijk voor de ontwikkeling en daarmee welvaart van Amsterdam dat juist zo kon groeien omdat het via het water goed bereikbaar was.
Hogestijn was stellig over het al eerde genoemde Verdrag van Malta. "Men is vergeten er één belangrijk artikel in op te nemen: de eigen geschiedenis aan je inwoners doorvertellen. Dat is naar mijn idee een van de mensenrechten. Wij doen er, in tegenstelling tot het Verdrag, wel iets aan. Wij geven het verhaal terug aan de Almeerders.”
Vindplaatsen worden herkenbaar ingericht zodat bewoners weten dat er daar zo´n locatie is. Ook zijn er vindplaatsen ingericht als verblijfsplekken met een zinvolle invulling, de archeologische betekenis ervan wordt verder uitgedragen via boekjes, cursussen en scholen en de locaties vormen samen een cultureel netwerk. De plekken worden dus na booronderzoeken gemarkeerd en later opgegraven.
Een van de meest aansprekende opgravingen in Almere is die geweest bij de aanleg van de A27, een plaats uit de Steentijd, die leek op een jagers- en verzamelaarskamp. Dit kamp werd tijdelijk bewoond werd door jagers en vissers. Hogestijn denkt dat dit een locatie is geweest waar jagers als een soort trofee tanden van zwijnen meenamen. Er zijn namelijk schedels gevonden van zwijn waar de tanden uit verdwenen bleken te zijn. De vele scheepswrakken die in Flevoland zijn gevonden, bewijzen dat er ook veel werd gevist.
In de catalogus van de Plusbibliotheken vindt u een enorme collectie (populair) wetenschappelijke boeken en artikelen.
U kunt gevonden media zelf aanvragen en afhalen in uw eigen bibliotheek.