Verslag september '13

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Het KennisCafé in 2013
  4. /Verslag september '13

KennisCafé over "Rijker, maar ook gezonder?"

"Het ongezonde deel van ons leven duurt langer dan voorheen"
"Zaken in balans brengen en houden is zeer belangrijk"
"Ons systeem van gezondheidszorg is zo slecht nog niet"

Tekst: Thijs Wartenbergh

Echt ziek, of voel je je ziek?
We zijn er met z’n allen niet echt veel gezonder op geworden. Of iemand gezond is of ongezond hangt van de persoon zelf af, hoe voelt deze zich? We eten steeds ongezonder, het ongezonde deel van ons leven duurt langer dan voorheen. Waarom zouden we kinderen niet ’s ochtends om 10.00 uur naar school laten gaan? Het is tijd voor evrouwcipatie, in plaats van emancipatie. Wij hebben, na de verenigde Staten, de duurste gezondheidszorg ter wereld.

Het waren donderdag 26 september enige opmerkelijk uitspraken tijdens het eerste Kenniscafé in de nieuwe bibliotheek na de zomervakantie. Thema was dit keer ‘Welvaart en ziekte’. Onze welvaart is toegenomen, hoewel dat in deze tijden van crisis betrekkelijk is, maar zijn we daarmee ook gezonder geworden? Drie deskundigen bekeken het onderwerp, aan de hand van gespreksleider Peter van Schooten, vanuit diverse invalshoeken.

Rekbaar begrip
Als eerste kwam Johan Melse, epidemioloog en filosoof, aan het woord.  Hij werkt bij het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en onderzoekt feiten over onze manier van leven en levert aan de hand daarvan gegevens aan bij de regering. Die stemt daar vervolgens beleid op af. Zo wordt onder meer bekeken hoeveel mensen gezond zijn, wie er ziek zijn en welke ziekte ze hebben.
Hieruit komt naar voren dat het ongezonde deel van ons leven langer duurt. Zijn we gezonder geworden? Nee, zou je zeggen, maar: gezondheid blijkt een rekbaar begrip. Hoe voel je je, moet je er meteen aan toevoegen. Iemand kan nog best een aardig leven hebben, terwijl hij een chronische ziekte heeft. Belangrijk daarbij is ook dat we, met een langdurige ziekte, kunnen participeren in de maatschappij.

Eigen verantwoordelijkheid
Zijn we verantwoordelijk voor onze gezondheid, was een vraag. Melse vindt van niet. “We hebben onze genen niet in bedwang. Die krijg je mee bij je geboorte.” En dan heb je ook de verleidingen. Probeer maar eens een McDonald’s voorbij te lopen als je er vlakbij in de buurt bent. En trouwens: roken is in onze maatschappij zo ‘verdacht’ gemaakt, dat je je bijna schuldig moet voelen als je een sigaret opsteekt en misschien hoef je dat wel niet te zijn.”
Belangrijk bij de vraag naar gezondheid is ook om naar iemands omgeving te kijken. Melse: “Het bevorderen van de volksgezondheid staat niet echt hoog in de rangorde. Zouden we willen dat de overheid er meer aan doet, en regels stelt? Willen we soms een gezondheidspolitie? Nee toch?”

Balans
Dr ir. Yolanda Maas, studieleider 'Biologie, voeding en gezondheid' bij CAH Vilentum, had het aanvankelijk over de voordelen van borstvoeding omdat zij daar op symposia ook over spreekt. In borstvoeding zitten gezonde stoffen en met name ook antistoffen die het kind tegen ziekten beschermt en, wel zo belangrijk, voor een goede hechting tussen moeder en zuigeling, en later kind, zorgen.
Ze bracht tevens naar voren dat mannen en vrouwen gelijk zijn, maar dat vrouwen slimmer aangerekend mogen worden. Toch is het tijd voor evrouwcipatie. En nog zo’n opmerkelijk statement: “Waarom zouden we kinderen niet om 10.00 ’s ochtends naar school sturen? Dat speelt beter in op hun biologisch ritme. De schoolprestaties zullen dan ook beter zijn. Over dat ritme gesproken: waarom moeten we ook zondags winkelen? Sluit de winkels toch een dag per week!”.
Zaken in balans brengen en houden acht ze belangrijk. Als je te dik bent is er sprake van een disbalans. Ze hield niet op bijzondere uitspraken te doen. Over meisjes die de pil gaan gebruiken. “Die zoeken vervolgens een heel andere partner uit dan misschien de bedoeling is. Zoals iemand met dezelfde genen, terwijl het zoeken van een complementair iemand qua karakter wel zo goed kan zijn.”

Duur is relatief
Dr. Patrick Jeurissen, projectleider Duurzame gezondheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen, noemde veel cijfers en vergelijkingen. Zo is onze gezondheidszorg – in verhouding - de duurste van de wereld, op de Verenigde Staten na. Onze langdurige zorg is wel, met Zweden, de duurste qua aanpak. Dat komt vooral omdat, kijkend naar de ouderenzorg, 200.000 ouderen in aanleunwoningen verblijven. Dat kost veel geld. En voorts: 6 procent van onze bejaarden zit in verpleeghuizen, dat is vier maal zoveel als elders.
“Duur is een relatief begrip”, aldus Jeurissen. “We zijn bereid flink wat te betalen voor onze gezondheid, als we maar het idee hebben dat we een beter en langer leven hebben.” Nederland was overigens het enige land met een nationaal ziekenfondssysteem, dat nog dateerde uit de Tweede Wereldoorlog. Tot de jaren 90 regelde de overheid alles op gezondheidsgebied. Wachtlijsten en een budgetgestuurd systeem waren er de kenmerken van.
”Vanaf 2000 zijn de grote veranderingen doorgevoerd. Het systeem was niet langer te handhaven. De patiënt betaalt nu voor wat er met hem gebeurt. Voorts is er meer keuzevrijheid, voor zowel patiënt als arts. Maar hoe is de gezondheidszorg nu goedkoper te krijgen?
Minder medicijnen verzekeren zou kunnen, maar dat werkt niet echt. Een hoger eigen risico leidt ertoe dat minder draagkrachtige mensen niet zo snel meer naar de dokter gaan. Ook niet geweldig. In ieder geval staat 35 procent van de ziekenhuisbedden leeg. Ook is er 1 miljard minder uitgegeven aan medicijnkosten. Conclusie van Jeurissen: “Met meer efficiency is nog veel te winnen. Ons systeem van gezondheidszorg is zo slecht nog niet."