Verslag april '13

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Het KennisCafé in 2013
  4. /Verslag april '13

KennisCafé over "Floriade: motor voor innovaties in land- en tuinbouw"

"Voedsel in Afrika rot weg omdat er geen distributie is"
"Stadslandbouw kan belangrijke rol gaan spelen"
"Almere wordt steeds groener"

Tekst: Thijs Wartenbergh

Recycling van het eindige mineraal fosfaat uit afvalwater is nodig om de hoeveelheid fosfaat op peil te houden. Voedsel in Afrika rot weg omdat er geen distributie is. De weerbaarheid van planten wordt verhoogd door ze onder rode lampen te zetten. Almere wil flink inzetten op stadslandbouw en op diverse plaatsen in de stad kassen realiseren.
Dat waren enige opmerkingen die te horen waren tijdens het Kenniscafé van 25 april, waarbij recente ontwikkelingen in de land- en tuinbouw, zoals de Floriade en stadslandbouw, centraal stonden. ‘De groene stad’ als toekomstige woonomgeving kwam daarbij aan de orde. Daarvoor sprak Peter van Schooten met Chris de Visser, business developer van het Praktijk Onderzoek Plant & Omgeving in Lelystad (WUR), Rob Meijer, teamleider plantgezondheid van Plant Research International (WUR) en Arjan Dekking van het Ontwikkelcentrum Stadslandbouw Almere om hun mening over deze onderwerpen te geven.

Productie
Volgens De Visser is een hoge productie van gewassen op onze landbouwgrond mogelijk gebleken door nieuwe rassen te telen, kunstmest te gebruiken en gewasbeschermingsmiddelen in te zetten. Dat er ook milieuproblemen aan vastzitten is evident, maar door goedkoper gewassen te telen kan de prijs in ieder geval op een redelijk niveau blijven.
In Azië, Afrika en Zuid-Amerika wordt kunstmest nog weinig gebruikt en daarom ligt de productie daar aanzienlijk lager, zei hij. “Om alles goed te laten groeien hebben we veel van het mineraal fosfaat nodig, maar liefst 20 miljoen kilo op jaarbasis”, aldus De Visser. Fosfaat is eindig en daarom zou het recyclen van fosfaat uit afvalwater een optie zijn. Daar worden proeven mee genomen. Er wordt gewerkt aan oplossingen, zodat gewassen wel in voldoende mate kunnen beschikken over fosfaat, maar er niet méér wordt gegeven dan noodzakelijk is. Het maximaal benutten van fosfaat uit mest en mineralen komt niet alleen het bedrijfsresultaat ten goede, maar werkt ook op een positieve manier mee aan oplossingen voor een leefbaar milieu en voldoende voedsel voor een groeiende wereldbevolking! Over 30 jaar, is de verwachting, zal alle fosfaat recyclebaar zijn en zijn we niet langer afhankelijk van aankoop van een product dat over 50 jaar ‘op’ is.

Besparingen
De glastuinbouw in ons land heeft enorme energiebesparingen bereikt bij de teelt van groente en fruit, liet Rob Meijer weten. “In 1980 was voor 38 kg tomaten een verwarming van 90 kuub gas nodig, nu praat je bij 64 kilo tomaten over 38 kuub gas. Nog minder is mogelijk.” Om ons voedsel tot de schoonste van de wereld te krijgen (wat zo is, blijkt uit onderzoek), zijn wel veel gewasbeschermingsmiddelen nodig.
“Het is nauwelijks nog te doen een nieuw middel te ontwikkelen. De eisen ervoor zijn extreem streng. Je hebt het over 250 miljoen euro om zoiets toegelaten te krijgen. Voor de kleinere producten beginnen we daar niet meer aan”, aldus Meijer. Het is verstandiger te proberen de gewassen gezonder te houden. Er wordt daarom gesproken over ‘plantgezondheid’ in plaats van ‘gewasbescherming’. “Een heel andere benadering”, meent Meijer.
Planten moeten weerbaarder worden, in feite betekent dit dat ze zichzelf verdedigen tegen bacteriën en schimmels. Dat gebeurt onder andere door rood licht in kassen aan te brengen en de luchtvochtigheid beter te controleren. Hoe vochtiger, hoe groter de kans dat bacteriën toeslaan. Er is veel onderzoek verricht naar belichting en de wijze waarop de plant zich ontwikkelt bij de verschillende lichtkleuren. Planten groeien normaal onder het zeer brede spectrum van de zon maar gebruiken het licht maar deels. Het is algemeen bekend dat de fotosynthese van een plant plaatsvindt bij golflengtes tussen de 400 en 700 nm, uitgedrukt in het ‘plantactiespectrum’. De fotosynthese komt binnen het plantactiespectrum het best tot stand rond de 640 nm (rood licht). Ook bij de inzet van sluipwespen is sprake van een succesvolle aanpak. Deze totale werkwijze slaat aan: er worden aanzienlijk minder bestrijdingsmiddelen gebruikt. 

Local for local
Almere wil veel gaan doen aan stadslandbouw, vertelde Arjan Dekking van het Ontwikkelcentrum Stadslandbouw Almere. “We liggen nog wel achter op Amsterdam en Rotterdam, maar we doen leuk mee”. Opzet is om voedselproducten in of rondom de stad te telen en dat te verbinden met consumenten, dan wel bewoners. Dat alles onder het motto ‘Local for local’ . Het mooiste is als je iets produceert waar vraag naar is. Wat die wensen  precies zijn, wordt via een onderzoek achterhaald.
Met het bestemmen van stukken grond voor de productie van voedsel, bespaar je – dat is wel zo handig – op onderhoud van het groen. Parken en plantsoenen netjes houden, zorgt voor een forse kostenpost. 
De stadsboerderij, en haar nevenactiviteiten, is een aardig voorbeeld van wat mogelijk is met stadslandbouw. Zo wordt het vlees van de slachtdieren in Almere afgezet en is inmiddels via de wekelijkse boerenmarkt op de Kemphaan een bloeiende verkoop ontstaan van lokale en regionale producten, zoals groenten, jam en kaas. Stadslandbouw heeft daarnaast functies in de sfeer van zorg, educatie en recreatie. Op de Buitenvaart zijn in kassen al moestuinen voor particulieren te huur.
Er zijn diverse facetten mogelijk: van moestuinen tot grootschalige landbouw. Of stadslandbouw veel positieve effecten heeft, is nog wat onduidelijk. Er moet op dat punt nog veel onderzocht worden, aldus Dekking. De animo vanuit de bevolking is in ieder geval groot. Ook de overheid doet het nodige, door onder andere een strook koolzaad langs de A6 in te zaaien. Dat staat binnenkort, met de felgele kleur, in bloei.