Plus bibliotheek Flevoland

Verslag mei '12

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Het KennisCafé in 2012
  4. /Verslag mei '12

Een op de 10 heeft last van een burnout
Het goede nieuws: je kunt herstellen van een burnout

Tekst: Thijs Wartenbergh

Bekijk het filmpje over dit KennisCafé:

“Velen weten niet dat ze last van stress hebben en denken dat het erbij hoort”

Tijdens het laatste Kenniscafé voor de vakantieperiode, op donderdag 24 mei, werden de bezoekers nadrukkelijk bij het onderwerp ‘stress’ betrokken. Onder leiding van een van de drie sprekers, ontspanningstrainer Hans van Os, kregen de aanwezigen een spoedcursus relaxen. Of iedereen daarbij maar even de ogen wilde sluiten. Het was een toepasselijk einde van de avond. Symbolisch gingen daarmee tijdelijk de luikjes dicht van deze serie in De Nieuwe Bibliotheek. Na de zomer, op 27 september, worden de maandelijkse bijeenkomsten – met dan aandacht voor ‘Binding en identiteit’- voortgezet.
Van Os leert mensen zich wapenen tegen (chronische) spanningen, waarbij ook een bijzonder hulpmiddel, een hartritme monitor, wordt ingezet. Voor hij aan het woord kwam, lieten eerst twee andere sprekers -  onder aanvoering van gespreksleider Peter van Schooten – hun licht schijnen over de vele facetten van stress: Prof. dr. Ad Vingerhoets, hoogleraar Klinische Psychologie aan de Universiteit van Tilburg, en prof. dr. Paul Lucassen, hoogleraar aan het Swammerdam Institute for Life Sciences van de Universiteit van Amsterdam.

Cijfers
Eerst even wat verontrustende cijfers over stress: 1 op de 10 mensen heeft last van een burnout, 10.000 personen worden jaarlijks afgekeurd wegens stress en de kosten hiervoor bedragen 1.5 miljard euro. Iedereen heeft op zijn tijd last van spanningen, het gaat er echter om in welke mate die zich voordoen, hoe vaak en hoe wij daarmee omgaan. Stress doet zich voor bij het doen van een examen, het depressief raken en als er op je werk of privé teveel van je gevraagd wordt. Signalen daarvan zijn ijsberen, maar ook ernstiger zaken als hartklachten, slecht slapen en een verhoogde bloeddruk.

Verschillend
Tot zover niet zo veel nieuws onder de zon. Ook weten we wel dat er hormonen vrijkomen onder zo’n situatie: testosteron, adrenaline en oxytocine (ook wel ‘knuffelhormoon’ genoemd). Vingerhoets: “Mensen reageren totaal verschillend op stress. Bij de een zie je een vecht- of vluchtreactie, bij de ander (vooral vrouwen) is een sociale binding zichtbaar, weer een ander ontkent het probleem.” Hoe iemand reageert hangt af van zijn/haar persoonlijkheid, wat je in het verleden hebt meegemaakt, hoe je wordt opgevangen door anderen, hoe je ermee omgaat en hoe de algehele gezondheidssituatie is.” Kinderen waarbij ouders enige weerstand kweken (onder het motto: niet alles moet even makkelijk gaan, er zijn ook teleurstellingen in het leven) kunnen later, blijkt uit onderzoek, beter met spanningsvolle omstandigheden omgaan.
Opvallend is dat vakantie, een periode waarin iemand even alles van zich af kan zetten en om die reden juist ontstressend zou moeten werken, vaak het tegenovergestelde veroorzaakt: allerlei pijntjes en soms zelfs hartklachten. Een verklaring is, aldus Vingerhoets, dat het lichaam uit balans raakt. “Er is sprake van een ontregeling tussen werk en niet-werk. Het lichaam kan zich onvoldoende aan de nieuwe, weliswaar tijdelijke, situatie aanpassen. Het is eigenlijk een falen wat betreft het aanpassen. Het lichaam kan niet voldoen aan de nieuwe eisen, de vakantie, c.q. de vrije tijd.”

Herstellen
Lucassen vertelde gelukkig dat je kunt herstellen van een burnout. Daarbij zei hij dat lange tijd werd gedacht dat het brein geen nieuwe cellen bij maakt, zeker onder invloed van spanningen. Dat wordt nu tegengesproken. Dit is belangrijk omdat door de aanmaak van nieuwe hersencellen het langer duurt dat antidepressiva effectief worden.
Hij ging verder dan Vingerhoets waar het jeugdige ervaringen met spanningen betreft. “Bij kleine kinderen ontwikkelt het brein zich nog. De rol van de moeder is belangrijk: zorgt zij voor veel rust, dan is er dientengevolge weinig stress. Die allereerste jaren zijn van groot belang. Het bepaalt hoe kinderen daar later mee om gaan. Is de moeder gestrest, dan geeft ze die stress door aan het kind. Het blijft in algemene zin wel een erg persoongebonden iets”, aldus Lucassen.
Om beter te kunnen onderzoeken wat er in onze hersenen omgaat, is er de Nederlandse Hersenbank. Van overleden personen wordt hersenweefsel verzameld om te bekijken om bepaalde ziekten kunnen worden teruggedrongen, c.q. voorkomen. In een mri-scanner kan tegenwoordig ook al worden gezien, via het oplichten van bepaalde kleuren, hoe de hersenen zich ontwikkelen.

'Het hoort erbij'
Van Os gaf aan dat velen niet weten dat ze stress hebben. Ze denken dat het bij hun manier van leven hoort. Daardoor kan het zich verergeren. Hij was zelf werkzaam in het onderwijs en merkte dat de werkdruk erg hoog was bij de leerkrachten: 1 op de 6 krijgt dientengevolge last van een burnout. Hij ging collega’s daarmee helpen en ontwikkelde een ontspanningstechniek.
Daar maakt een zogenaamde EM-wave deel vanuit. Een apparaatje, ter grootte van een mobieltje, dat de hartslag meet en de gebruiker aanleert via ademhaling een hartcoherentie te ontwikkelen, via mindfulness, voeding, beweging en een techniek om hinderlijke emoties te doven. “Ik help mensen dat goed te gebruiken. Ze worden er rustiger door en beperken daarmee stressgevoelens.”
Vervolgens ging hij met de aanwezigen aan de slag. Zij konden zich, op aanwijzingen van hem, even volledig ontspannen en konden daarna zelf de EM-wave uitproberen.

Lees hier het verslag van Bernadet Timmer.