Verslag februari '16

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Verslag februari '16

“Wees niet bang dat je persoonlijk gegevens ‘weggeeft’: bedrijven en organisatie weten al alles van je”
"Alles wat ik vanavond gehoor heb is zowel geruststellend als beangstigend.”
Veiligheid en privacy: het is bijna dagelijks in het nieuws

door Thijs Wartenbergh

Je hoeft niet bang te zijn dat je per ongeluk persoonlijke gegevens aan bedrijven en organisaties afstaat, we hebben – ieder persoonlijk – alles allang ‘weggegeven’. We zijn allemaal een inlichtingendienst geworden. De Nederlandse Veiligheidsdienst stond nogal eens bekend als een soort James Bond op klompen, of als een organisatie die ‘indiaantje speelde op ‘s rijks kosten’. Apps dienen van een keurmerk te worden voorzien. You are what you tweet.

Dat waren enige opvallende opmerkingen die werden opgetekend tijdens Kenniscafé Almere van 25 februari in de nieuwe bibliotheek. Deze editie stond in het teken van ‘Veiligheid en privacy’. Onder leiding van Connie Franssen waren voor een gesprek over dit item als deskundigen uitgenodigd: Martijn van Lom (General Manager Benelux van Kaspersky Lab), Constant Hijzen (promovendus aan het Instituut Geschiedenis en het Centrum voor Terrorisme- en Contraterrorismestudies van de Universiteit Leiden) en Florian Kunneman (taaltechnoloog bij de Radboud Universiteit Nijmegen).

Professioneler
De aspecten veiligheid en privacy zijn vrijwel niet uit het nieuws te slaan. Veelal in combinatie (de twee-eenheid mag niet losgekoppeld worden, aldus Van Lom). Zo weigerde Apple gegevens van een verdachte vrij te geven, werden foto’s van patiënten door artsen via Whatsapp verzonden en moest een Amerikaans ziekenhuis bitcoins als ‘losgeld’ betalen om weer te kunnen beschikken over gehackte gegevens van patiënten.

We hebben het met z’n allen niet makkelijk: oplichters doen er alles aan om bankgegevens van ons te ontfutselen. Het Kapersky Lab ontwikkelt software om dat te voorkomen, zowel voor particulieren als bedrijven. Van Lom: “Enige tijd geleden waren phishing-mails (waarbij slachtoffers naar een valse website worden gelokt) nog in krakkemikkig Nederlands opgesteld en moesten de taalfouten de ontvangers van deze mails direct  alarmeren. Tegenwoordig worden deze brieven steeds professioneler en geraffineerder geformuleerd. Pas goed op dat je je pincode niet weggeeft. Een bank stuurt je geen e-mail of belt je niet op voor persoonlijke gegevens.”

Kinderen
Kinderen hebben geen belemmering waar het social media betreft, het is zo langzamerhand bekend. Foto’s van situaties in de klas of het in elkaar slaan van een leerling worden zonder scrupules via social media verspreid. Er is overigens speciale software voorhanden om de content van je kind te beheren.

Wetgeving
De bescherming van de privacy is in verschillende wetten en verdragen geregeld. De belangrijkste wet op dit gebied is de Wet Bescherming Persoonsgegevens, in het dagelijks leven ook wel 'privacywet' genoemd. De drie experts waren het erover eens dat 90 procent van de Nederlanders geen idee heeft wat die wet inhoudt en wat de overheid doet met deze wetgeving.

Weet wat je tweet
Met miljoenen gebruikers van social media en de talloze berichten die daar dagelijks op terechtkomen, is het voor de politie ondoenlijk de mededelingen te onderscheppen die een potentieel gevaar vormen voor onze veiligheid. Daarvoor wordt onder anderen Florian Kunneman ingehuurd die via speciale software en filters die berichten eruit vist die op zijn minst verdacht zijn. “Als taaltechnoloog probeer ik in model te brengen wat men tweet. Het gaat veelal om de emoties die erin verstopt kunnen zitten, het gaat om variaties met woorden.”

Geheim
Dan zijn daar verder natuurlijk de professionals van onder meer de AIVD, de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, die met name terrorisme en spionage als aandachtsvelden hebben.  Een dienst die – logischerwijs – in het geheim opereert en bevoegdheden heeft die in de wet liggen vastgelegd. Constant Hijzen: “Maar wie controleert de AIVD als die bepaalde software ontwikkelt? De burger heeft geen idee wat de dienst doet, de Tweede Kamer ook niet zo, al is er de commissie Stiekem waarbij de fractievoorzitters met enige regelmaat worden geïnformeerd over bepaalde zaken die het landsbelang bedreigen.”

Dan is er verder het almachtige Google, dat zo ongeveer alles kan achterhalen wat wij op internet uitspoken. Of de online shop die nog niet van te voren weet dat we schoenen via internet bestellen, maar vlak daarna ons wel bombardeert met allerlei aanbiedingen. We zitten, moet de conclusie zijn, met z’n allen tot onze nek in een maatschappij waarbij bijna elke stap die we zetten gevolgd, gecontroleerd en gemanipuleerd kan worden. Of, zoals Connie Franssen concludeerde: ‘Alles wat ik vanavond gehoor heb is zowel geruststellend als beangstigend.”