Verslag januari '17

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Verslag januari '17

Onze darmen hebben zich nog nooit in zo’n grote populariteit mogen verheugen

"We zijn maar wat geïnteresseerd in die 30-40 m2 meter in ons lichaam"
"Kenniscafé kan grote aanloop over dit item nauwelijks aan"
"Zouden vegetariërs minder last van darmklachten hebben dan diegenen die graag hun tanden in een mals stukje vlees zetten?"


door Thijs Wartenbergh

Dat onze darmen zich in een toenemende populariteit mogen verheugen, merkte de organisatie van het Kenniscafé woensdag 11 januari in de nieuwe bibliotheek aan den lijve, en tot haar verrassing. De toeloop was groter dan ooit, extra stoelen moesten worden gezocht om iedereen een plek te kunnen geven en na afloop werd een van de sprekers, prof. Ed Kuijper, omringd door vooral vrouwen die nog van alles wilden weten over de 30 tot 40 vierkante meter darmen die ieder van ons in zijn/haar lichaam heeft.

Poep
De goede verkoopcijfers van het boek ‘De mooie voedselmachine’, over onze spijsvertering, had misschien al een vingerwijzing kunnen zijn dat we meer dan ooit met onze darmen bezig zijn. Inmiddels zijn over dit item gelanceerd: ‘Pretpark de poepfabriek’, ‘Het brein van je buik’ en ‘De poepdokter’.  De darmen vormen niet bepaald een gezellig onderwerp, zou je zeggen, omdat je op een bepaald moment toch terecht komt bij winderigheid en poep. Dat laatste woord kwam, onvermijdelijk, nadrukkelijk aan bod tijdens deze sessie onder leiding van Connie Franssen. Naast Kuijper (professor medische microbiologie bij het Leids Universitair Medisch Centrum) was Bas E. Dutilh, bioinformaticus aan de Universiteit van Utrecht, aanwezig, om – als experts – hun licht over dit onderwerp te laten schijnen.

Bacteriën
We komen om in de bacteriën, maar liefst enige miljarden dragen we in ons lichaam mee. Het is een geheel van bacteriën, parasieten, schimmels en virussen, die in totaliteit de darmflora vormen. Kuijper: “En dan te bedenken dat nog heel wat bacteriën onbekend is omdat we ze niet hebben kunnen kweken.” Gelukkig zijn er veel goede bacteriën die belangrijk zijn voor onze afweer, immuunsysteem en die een potentiële suikerziekte aanvallen. Verder is er een as die loopt van de darmen naar de hersenen, waartussen stofjes worden getransporteerd. De hypothese is dat stofjes in de hersenen de maagflora beïnvloeden. Hoe ‘verkeerde’ bacteriën in je lichaam terechtkomen wordt grotendeels door een genetische aanleg bepaald. Het immuunsysteem bepaalt welke bacteriën goed voor je zijn.

Darmvirussen
Bio-informaticus Bas Dutilh houdt zich voor een belangrijk deel bezig met het schrijven van computerprogramma’s in combinatie met het analyseren van allerlei data. Die voortdurende analyses leverden in 2014 een ontdekking op: hij beschreef met collega’s in Nature Communications een virus, crAssphage, dat niet eerder werd geïdentificeerd, maar waarschijnlijk bij de helft van de wereldbevolking onderdeel uitmaakt van de darmflora. Deze bevinding gaat in tegen de aanname dat het viraal materiaal in de darm sterk individueel is bepaald. In ons maagdarmkanaal zitten overigens veel virussen.

Vegetariërs
Bij de toehoorders was er nogal wat aandacht voor de veronderstelling dat vegetariërs minder last van darmklachten zouden hebben, en mogelijk de kans op erger, dan diegenen die graag hun tanden in een mals stukje vlees zetten. Zowel Kuijper als Dutilh was van mening dat het eten van vlees meer kansen op darmklachten oplevert. Via vlees kun je ‘verkeerde’ bacteriën binnenkrijgen. Een bepaald percentage noemen ten gunste van vegetariërs konden beiden echter niet.

Gezonde zuivel
Ja, en dan heb je de gezonde zuiveldrankjes met maar liefst 6,5 miljard Lactobacillus casei Shirota, levende bacteriën, per flesje en bekend als een van de zogenaamde probiotica. Kuijper heeft er weinig mee op. “De bacteriën die op het flesje vermeld staan, corresponderen niet met die er daadwerkelijk in aangetroffen zijn. Dat blijkt uit onderzoek. Bovendien, volgens het product, zouden ze de darmen levend bereiken. In ieder geval niet de dikke darm. Dat lukt simpelweg niet.”

Feces bank
Verder was er veel interesse voor de, populair genoemd, poepbank. Officieel aangeduid als de Nederlandse Donor Feces Bank, gevestigd in het Leids Universitair Medisch Centrum. Dit initiatief biedt uitkomst bij ernstige, terugkerende darminfecties. De essentie is dat deze patiënten, na een darmspoeling, via de neus fijngemaakte ontlasting krijgen ingebracht van een donor met een gezonde darmflora. In vier van de vijf gevallen werkt dat. De ontlasting wordt via een koerier naar de gewenste ziekenhuislocatie vervoerd. De term ‘poepkoerier’ was geboren.

Aan donoren worden strenge eisen gesteld: ze mogen niet ouder zijn dan 50 jaar (hun ontlasting is ‘stabieler’, gaf Kuijper aan), een gezonde levensstijl hebben en vooral geen overgewicht. Ook tattoos zijn taboe. Van de 200 kandidaten bleven er slechts drie geschikte deelnemers over. “Alleen zo kunnen we de veiligheid van onze patiënten garanderen”, liet hij verder weten. Mogen de donoren echt niet ouder zijn dan 50 jaar? Dat lijkt toch een beetje op leeftijdsdiscriminatie, wilde iemand weten. Nee, 50 is 50, iemand van 51 die zijn ontlasting beschikbaar wilde stellen werd afgewezen. Om de strenge eisen maar te onderstrepen.

Prebiotica
Tenslotte nog wat tips om darmklachten tegen te gaan. “Gezonde voeding, groente, fruit, vezels en weinig vlees, aldus Dutilh. En Kuijper tenslotte: “Ik zie veel toekomst voor de prebiotica: een verzamelnaam voor onverteerbare koolhydraten en voedingsvezels. Je krijgt ze binnen door het eten van groente, fruit, brood, graanproducten en peulvruchten. Waarschijnlijk zijn prebiotica, ook verkrijgbaar in supplementen, belangrijk voor gezonde darmen.”