Verslag januari '16

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Verslag januari '16

“Onsterfelijk zijn? Ik moet er niet aan denken”
"Oud worden, ja graag, maar graag zonder allerlei ziektes"
"Verouderen is een opeenhoping van DNA-schade"

door Thijs Wartenbergh

Niemand wil onsterfelijk zijn. Verouderen wordt grotendeels veroorzaakt door een opeenhoping van dna-schade. Die vindt overigens al, via de stofwisseling, plaats door de inname van voedsel. Die schade wordt, als het goed is, hersteld. Minder en vooral gezond eten zorgt voor een vertraging van de veroudering. De Hongerwinter van ’44-’45 was, paradoxaal genoeg, gunstig voor het ouder worden: de, noodgedwongen, aanzienlijk mindere voedselinname was min of meer goed voor het lichaam.

Agressieve veroudering
Dat waren enige opmerkelijke feiten die tijdens het Kenniscafé van 28 januari in de nieuwe bibliotheek naar voren kwamen. De bijeenkomst, onder leiding van Connie Franssen, had als thema ‘Onsterfelijkheid’. Haar gesprekspartner was Wilbert Vermeij, onderzoeker moleculaire genetica aan het Erasmus Medisch Centrum.

De twee gingen direct op een extreme vorm van veroudering af, ook al omdat Vermeij zich bezighoudt met het onderzoek ernaar: mensen die lijden aan het Syndroom van Cockayne. Ook wel het Progeria-Like-Syndroom genoemd. Een uitermate agressieve vorm van veroudering, waarbij kinderen er als oude mannen en vrouwen uitzien. Degenen die aan dit syndroom lijden, worden tussen de 12 en 30 jaar oud.

Voor deze ziekte is nog geen adequate behandeling. “We doen wel ons uiterste best om ervoor te zorgen dat deze patiënten langer kunnen leven. In een normale situatie wordt de zogenaamde dna-schade die dagelijks optreedt bij gezonde mensen hersteld. Dat gebeurt bij mensen met deze stofwisselingsziekte niet. De beschadigde dna-cellen breken af. Dit leidt tot een snelle veroudering.”

Hij moet erkennen dat er qua onderzoeksresultaat nog weinig positieve ontwikkelingen zijn te melden op dit punt. “We proberen nieuwe medicijnen en we focussen ons met name op voeding. Als dat resultaat heeft is dat makkelijk bij de mensen te brengen. Bij muizen hebben bepaalde tests goede resultaten opgeleverd, maar je kunt dat niet zomaar een op een over te zetten op mensen”, aldus Vermeij.

DNA-schade
Hoe wordt veroudering nu veroorzaakt? Kort gezegd gaat het veel langzamer dan bij het Syndroom van Cockayne: het gaat om dna-schade; dna is de bouwsteen voor ons lichaam. Vermeij: “Die schadeplekken hopen op, er is minder sprake van reparatie en lichaamscellen sterven.” En dan gaat het langzaam maar zeker bergafwaarts.

Heeft voeding invloed op dna-schade en ook op de reparatie ervan? Vermeij: “We zijn daar druk mee bezig. Door minder te eten investeer je meer energie in onderhoud van het lichaam. Je veroudert daardoor minder snel. Minder eten en vooral ook weten wat je eet, is van belang. Maar ja, te weinig eten is ook weer niet goed. Je moet op die balans letten. Het uitgangspunt bij ons onderzoek is: de gezondheid van de mens verbeteren en als dat ook een langer leven betekent dan is dat mooi meegenomen.”

Onsterfelijk zijn?
We worden, als gevolg van een betere gezondheidszorg en gezonde voedingsmiddelen, steeds ouder. Hoewel dat niet met grote sprongen gaat. De laatste jaren hangt de leeftijd zo rond de 85-87 jaar. De gemiddelde levensverwachting wordt regelmatig bijgesteld. Vermeij: “Honderd procent zekerheid is er echter niet. Mensen hebben vaak van vaders- of moederskant genen die ervoor zorgen dat een lang leven tot de mogelijkheden behoort, of er is juist sprake van het tegenovergestelde.”

De kreet ‘Ik wil graag oud worden, maar niet oud zijn’ is niet onbekend. We willen wel op leeftijd raken, maar het liefst zonder allerlei ziektes. Ook kennen we ‘Veroudering is een poging langer te leven’. Maar willen we wel echt zo oud worden? Kunnen we bijvoorbeeld in de verre toekomst bijvoorbeeld 150 jaar worden? Vermeij: “Daar zij we niet zo mee bezig.” Willen we onsterfelijk zijn? Uit een rondvraag ten behoeve van het Kenniscafé in de Almeerse binnenstad kwam naar voren dat niemand daar aan zou moeten denken…