Verslag november '13

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Het KennisCafé in 2013
  4. /Verslag november '13

Footprints, duurzame innovaties en klimaatinvloeden

“Het is niet zo erg als het hier wat warmer wordt”
“We plegen met z’n allen roofbouw op de natuur”
"Palestijnen hebben de kleinste ecologische footprint"

Tekst: Thijs Wartenbergh

Het is niet zo erg als de aarde wat warmer wordt. We plegen met z’n allen roofbouw op de natuur. De uitstoot van CO2 in Nederland is hoger dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten. We moeten gaan ‘consumanderen’. Creatieve geesten vinden altijd weer oplossingen voor overbevolking.

Onze ecologische footprint was op donderdag 28 november het onderwerp van KennisCafé Almere in de nieuwe bibliotheek (de eerstvolgende bijeenkomst staat gepland voor 23 januari 2014, met als thema 'Taal'). Daarover kwamen drie deskundigen aan het woord.

We plegen, wereldwijd, een behoorlijke aanslag op de aarde, liet Lot Folgering, adviseur Footprints bij het Wereld Natuur Fonds (WNF), tijdens de discussie waarschuwend weten. Wij doen daar als Nederland behoorlijk aan mee. Er is voor iedere wereldburger 1.7 ha beschikbaar, de gemiddelde wereldburger verbruikt 2.8 ha. Dat is anderhalf maal teveel. De aarde heeft 1.5 jaar nodig om voldoende te produceren voor het huidige aantal bewoners van de aarde, zo’n 7 miljard.

Zes punt drie hectare
Lot: “Als iedereen rekening zou houden met de natuur en zo min mogelijk CO2 zou uitstoten, dan zouden we er met z’n allen beter voor staan. De Nederlander heeft 6.3 ha nodig, de Amerikaan 7,2 en een inwoner van de Verenigde Arabische Emiraten is koploper met 11.9 hectare, vanwege onder meer het intensieve gebruik van airco’s. Palestijnen verbruiken het minste met 0.5 hectare. India scoort ook laag met 0.8 hectare.”

Wij Nederlanders stoten dus teveel CO2 uit. Dat is goed om te weten, hoewel het op zich slecht nieuws is, omdat we ons daarom meer bewust zijn van de gevolgen van deze niet erg duurzame levensstijl. Zo neemt bij ons de biodiversiteit in snel tempo af, en dat is niet goed want planten, bomen en dieren leveren ons 'diensten' om te kunnen leven. “Het is niet te gewaagd gezegd als ik stel dat we roofbouw plegen op de natuur. De ecologische voetafdruk geeft op zich geen oplossing, het is wel een soort alarmbel. We brengen de gevaren in beeld.”

Consumanderen
We kunnen iets doen om het tij te keren. Via ‘consumanderen’, anders leven. “Eet vis die verantwoord is gevangen, vraag je af of je wel altijd vlees moet eten en of dat dit wat minder kan”, aldus Folgering. De overheid doet er ook wat aan door een verantwoord inkoopbeleid te voeren. Er is hoop voor de toekomst. De wal zal het schip keren, denkt ze, omdat we op den duur steeds bewuster gaan leven, zoals de Almeerse afdeling van Transition Town ook wil. De mensen die het met minder moeten doen krijgen het wel steeds lastiger, gaf ze verder aan. En dan hebben we ook nog eens te maken met een flinke toename van de wereldbevolking tot 9 miljard, zo rond 2050.

Positief
Marijn Bosman, adviseur duurzaamheid bij CREM (een bureau voor duurzame ontwikkeling dat zich bezighoudt met advies, onderzoek, strategie en projectmanagement geënt op een duurzame samenleving) zorgde daarna voor een positieve kijk op de soms wat alarmerende cijfers van het WNF. Bij haar was de hele avond het glas half vol en niet half leeg. Ze meent dat juist door de toenemende milieuvraagstukken mensen worden gestimuleerd tot creatieve oplossingen en nieuwe innovatie.

Bij een toenemende trek naar de steden, iets wat je wereldwijd ziet, ontstaan problemen als meer CO2-uitstoot, meer afval en dichtere bebouwing. Zij erkent dat dit geen geringe vraagstukken zijn, maar ze brengt daar tegenin dat door bevolkingsgroei en verstedelijking meer mensen dicht bij elkaar zitten en zo zorgen voor een bundeling van kennis en verdienvermogen. Daar kun je uit putten en eenmaal daar kunnen duurzame uitvindingen kunnen zich snel verspreiden, zoals dat in enorm tempo met zonne-energie is gebeurd. Niet voor niets noemt zij de snelle groei van de Cleantech sector, nu al 1% van het Nederlands BNP. Het is een verzamelnaam voor vormen van technologie die bijdragen aan een schoner milieu, door anders om te gaan met energie, water en het hergebruik van reststromen bijvoorbeeld.  

Belasting op arbeid verlagen en belasting op grondstoffen verhogen; dát kan bijdragen aan een schonere wereld, meent ze. Want grondstoffen worden schaars en het uit elkaar halen, het verkopen, en het ontwerpen en het vermarkten van de gerecyclede producten en materialen, die anders weggegooid of verbrand zouden worden, kost veel menskracht. Zo krijg je een nieuw economisch systeem dat schone technologie uitlokt. Als metalen uit elektronica bijvoorbeeld niet meer eindigen op de afvalberg maar steevast worden teruggewonnen hoeft Europa die minder te in te kopen uit verre landen. En als India minder katoen exporteert, kan recycling van goederen als kleding, tapijten en bankstellen voor meer activiteit in de Europese maakindustrie zorgen. Bosman: “Als de urgentie echt hoog is, dan gaan we met z’n allen echt wel aan de slag. We weten, door de eeuwen heen, altijd weer met nieuwe ontwikkelingen op de proppen te komen. Hoe moeilijk de omstandigheden ook zijn. We willen immers overleven.”

Klimaatmodellen
Het gesprek met Andreas Sterl, klimaatonderzoeker bij het KNMI, ging aanvankelijk over klimaatmodellen: computerprogramma's die voorspellen hoe het klimaat verandert. Niet iedereen vindt die even betrouwbaar. Aspecten als luchtvochtigheid, wolken, temperatuur, neerslag etc. spelen daarbij een rol. Een belangrijke actor die het klimaat beïnvloedt is de wind die voor de transport van warmte zorgt.

Zo liet Sterl verder blijken niet al te zeer onder de indruk te zijn van alarmerende berichten over het afbreken van ijsschotsen bij Groenland en de opwarming van de aarde. Het tv-programma ‘De klimaatjagers’ had dat item over Groenland in beeld gebracht. “Ik maak me vooral zorgen over de toenemende stijging van de temperatuur in Zuid-Europa en de geringe regenval die je er hebt. Dat kan een groot probleem worden. Okee, er breekt, zoals bij Groenland, meer ijs af dan voorheen maar over de gevolgen daarvan is nog maar weinig bekend.”

Ja, en wat de betrouwbaarheid van klimaatmodellen betreft, zei hij: “Ik leer mijn studenten: modellen zijn fout en evenals waarnemingen.” En over de opwarming van de aarde: “Ja, de aarde wordt warmer, maar vooral in de oceanen. Over 50 jaar zal het in Nederland ontegenzeglijk warmer zijn dan nu. Meer dan gemiddeld, is de verwachting. Hoe dat in andere landen zal zijn, weet ik niet. Trouwens, dat Nederland ietsje warmer wordt is niet zo erg.”