Verslag februari '12

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Het KennisCafé in 2012
  4. /Verslag februari '12

Biologische mechanismen spelen grote rol bij verliefdheid

'Seks is bij ons ingebouwd in de hersenen'

Tekst: Thijs Wartenbergh

Dagelijks onderwerp van gesprek en praktisch beoefend, soms een moeizaam gedoe en andere keer hemels, een mysterie en tegelijkertijd banaal: de liefde. Er is al veel over gesproken en geschreven, maar nog niet zo heel vaak van de wetenschappelijke kant bekeken. Dat gebeurde donderdag 23 februari door drie deskundigen bij Kenniscafé Almere in de nieuwe bibliotheek. Vooral biologische mechanismen blijken een belangrijke rol te spelen wanneer er sprake is van verliefdheid.

Focko Rommerts, endocrinoloog verbonden aan het Erasmus MC, noemde de liefde ‘zijn wetenschappelijke hobby'. Hij belandde jaren geleden toevallig bij het onderzoek naar dit onderwerp.  Volgens hem ligt aan het liefdesproces een ingewikkelde mix van biochemische reacties ten grondslag. Hij meende dat de gedragspatronen van bepaalde dieren, zoals varkens, en mensen overeenkomsten vertonen. Die patronen zijn het gevolg van een samenspel van allerlei neurotransmitters en hormonen in de hersenen.
Als voorbeeld nam hij de geur die zeugen opgewonden maken. Deze spoot hij, al rondwandelend het café in. Wat hij daar rondstrooide, stonk vreselijk, vonden de meesten. Naar zweet. Als bij een zeug een beer in de buurt is die zo’n lucht verspreidt, beweegt ze zich niet meer, het moment waarop de beer zijn flinke hoeveelheid sperma bij haar kwijt kan.  Volgens hem stimuleert verliefdheid, net als eten en drinken, de pleziercentra in de hersenen.  Exact weten we het niet. “Wellicht gaat het om de prikkels die neurotransmitters afgeven. Al die stofjes samen, waaronder dopamine en oxytocine, maken de muziek. Bij dieren kunnen we tests in de hersenen uitvoeren, bij mensen is dat wat lastiger.”

Gert Holstege, hoogleraar Neurobiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, vertelde dat hij jaren geleden een onderzoek heeft gedaan om te kijken wat er zich bij een man tijdens seks in zijn hersenen afspeelt. Daartoe werden een aantal proefpersonen met hun hoofd in een scanner gedaan en werden zij  ‘prettig gestimuleerd’.  Bij mannen werden neurotransmitters geproduceerd, bij vrouwen niet, of in ieder geval aanzienlijk minder. De linkerhelft van de hersenen ging, zoals hij zei, ‘down’. Is er sprake van een gevaarlijke of spannende situatie, dan gaat het niet. Een prettige, relaxte omgeving is derhalve nodig om ongedwongen seks te kunnen hebben.
Volgens Holstege gaat het in de hersenen om twee zaken: overleving van de individu en overleving van de soort. “Seks is bij ons ingebouwd in de hersenen, als een computersysteem”, gaf hij aan. Overleving van het individu gaat altijd voor. Hetzelfde effect van een gelukzalig gevoel wordt ook bereikt door het gebruik van cocaïne. En ook: verliefdheid is het ontbreken van angst.

Volgens  Ad Vingerhoets, hoogleraar klinische psychologie aan de Universiteit van Tilburg en (mede) auteur van ‘Huilen is menselijk’ en ‘De ondraaglijke lichtheid van de liefde’, gaat het bij de liefde om drie aspecten: aantrekking, hechting en lust. Al die drie onderdelen worden in onze hersenen gestimuleerd door verschillende stofjes. “Verliefdheid is in feite een soort ziekte, om niet te zeggen een massieve verslaving”, gaf hij aan.
Wat al wat meer bekend was: mannen kijken of een vrouw jong, mooi en gezond is, vrouwen letten meer op status en ook, of deze man hun kind wel kan grootbrengen. Vingerhoets: “Als een vrouw vreemd gaat, wil ze nogal eens aankloppen bij een stoere bink, een hunk, een seksueel aantrekkelijke man. Dat geeft haar een goed gevoel.”
Hij onderstreepte ook nog even, dat het bij mannen maar om één ding gaat, als zij eenmaal een leuke vrouw hebben ontmoet. Seks mag bij hen zo nodig al na twee minuten plaatsvinden. Vrouwen zijn daar, zoals bekend, veel terughoudender in.