Hart voor onderzoek

  1. Home
  2. /Kenniscafé
  3. /Het KennisCafé in 2011
  4. /Verslag maart '11
  5. /Hart voor onderzoek

Door Bernadet Timmer, communicatie gemeente Almere

In Almere wonen ook wetenschappers. Drie van hen vertelden eind maart over hun universitaire onderzoeken tijdens het Kenniscafé in de nieuwe bibliotheek in Almere. Op een aantal vaktermen na wisten ze de niet alledaagse onderwerpen helder over te brengen aan de naar kennis hunkerende belangstellenden.
De Almeerse wetenschapper professor doctor Jos Spaan doet onderzoek naar medische fysica bij het Academisch Medisch Centrum en is onlangs geridderd in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Zijn vakgebied: de bloedstroom in de bloedvaten in het hart. Het resultaat: een betere diagnose en minder ingrijpende behandelingen.

Hij studeerde natuurkunde in Eindhoven en kon kiezen: kernreactorbouw of medische fysica. Het werd het laatste, oftewel de toepassing van medische wetenschap in de geneeskunde.
“Ik koos voor de verbetering van de medische wereld”, zegt Spaan. “Ik heb gewerkt aan kunstlongen, -nieren en –hartkleppen, met professor Willem Kolff, de Nederlandse trekker op dit gebied.” Kolff vertrok naar Amerika, waar hij in 2009 overleed. Spaan zette zijn werk voort in Nederland.

Vernauwing of samentrekking?
In Leiden deed hij onderzoek naar de bloedstroom in bloedvaten in het hart. “In rust stroomt er een bepaalde hoeveelheid bloed door je bloedvaten. Bij denkwerk is dat anders dan als je gaat lopen. Door die ‘stress’ heeft het hart meer bloed nodig, maar er zijn factoren die die toevoer belemmeren. Bijvoorbeeld een bloedziekte, die je aderen vernauwt. Dat beperkt je in je activiteiten.

De hartsamentrekking zelf is ook een beperking, omdat op dat moment geen bloed door je hartspier loopt. Bij vaatziekten kun je dan veel minder ‘arbeid’ leveren. Die interactie tussen vernauwing en samentrekking is van belang voor een goede diagnose en behandeling. Dat kun je echter niet zien op een hartfilmpje en veel vernauwingen komen terug, ook na het plaatsen van een ‘stent’. Het is in sommige gevallen juist beter om niet te behandelen. In de cardiologie ontwikkelt zich de kennis hierover en mij n werk heeft hier een bijdrage aan geleverd.”

Fietstest
Eerst kijken ze of je wel last hebt van je hart. Met een fietstest kunnen ze zuurstofgebrek aantonen. Ligt de oorzak bij het hart, dan meten modernere ziekenhuizen met de methode van Spaan. Dat gebeurt nog niet in ieder ziekenhuis.
Niks doen is economisch toch veel aantrekkelijker? “Dat hangt af van het vergoedingensysteem. Als je alleen kijkt naar de winst van vandaag, dan kijk je er anders naar dan naar de winst over tien jaar. Heel goed of heel slecht is makkelijk vast te stellen, maar het gaat juist om het gebied dat er tussenin zit.”

Het is geen sexy onderwerp en veel tijd gaat op aan andere zaken dan onderzoek. “Wij staan onder gigantische druk om kwaliteit te leveren én kwantiteit, in publicaties en citaten. Dit onderzoek trekt weinig aandacht, totdat het echt toegepast wordt, maar het is wel de basis van nieuwe ontwikkelingen.”